اضطراب فراگیر چیست؟ علائم، علت ها و درمان

همه ما گاهی احساس اضطراب داریم؛ اما وقتی نگرانی ها بیش از اندازه، دائمی و غیر قابل کنترل می شوند، احتمال داره با اضطراب فراگیر یا GAD رو به رو بشیم. حالا اگر به این حالت، افکار تکراری و ناخوشایندی هم اضافه بشه که نمیتونیم از ذهنمون بیرونش کنیم، وارد دنیای وسواس فکری شده ایم. ترکیب این دو اختلال میتونه کیفیت زندگی رو تحت تاثیر قرار دهد.در این مقاله، قصد داریم به زبان ساده و در عین حال علمی درباره اضطراب فراگیر و وسواس فکری صحبت کنیم، اینکه چه هستند، چرا شکل میگیرند، چطور تشخیص داده می شوند، و مهم تر از همه، چگونه میتوان آن را درمان کرد.

اضطراب فراگیر چیست؟

اضطراب فراگیر یا GAD (Generalized Anxiety Disorder) یکی از شایع ترین اختلالات روانی است که افراد را با نگرانی های مزمن و اغلب بی دلیل درگیر می کند. برعکس اضطراب طبیعی که در رویارویی با موقعیت های خاص ایجاد می شود مثلا امتحان یا مصاحبه شلغی، در اضطراب فراگیر، نگرانی ها تقریبا دائمی و غیر قابل کنترل هستند.

از ویژگی های اصلی آن می توان به خستگی مزمن، اختلال خواب، تحریک پذیری، تنش عضلانی و بی قراری اشاره کرد. افراد مبتلا معمولا خودشان هم میدانند که نگرانی شان بیش از حد است، اما نمیتوانند جلوی آن را بگیرند.

علایم رایج اضطراب فراگیر

افرادی که به اختلال اضطراب فراگیر مبتلا هستند بیشتر از افراد معمولی دچار اضطراب می شوند و همیشه نگران هستند. شناخت علائم اضطراب فراگیر قدم اول برای مقابله با آن است. این علائم به سه دسته تقسیم می شوند:

علائم ذهنی:

• نگرانی های دائمی درباره مسائل مختلف
• دشواری در کنترل افکار منفی
• احساس گرفتاری و بیچارگی
• ناتوانی در تمرکز یا تصمیم گیری

علائم جسمی:

• سر درد های مکرر
• تنش و درد عضلانی، مخصوصا در ناحیه گردن و شانه
• تعریق زیاد یا لرزش دست ها
• تپش قلب، سرگیجه، تنگی نفس
• اختلال خواب یا کابوس های مکرر

علائم رفتاری:

• دوری از موقیعت های جدید یا استرس زا
• چک کردن های مداوم برای اطمینان از درستی کار ها
• بی قراری، نشستن زیاد و تغییرات خلقی مکرر
• مصرف زیاد کافئین یا سیگار برای کاهش استرس

دلایل ایجاد اضطراب فراگیر

اضطراب فراگیر در افراد به دلایل زیادی می تواند ایجاد شود؛ از تجارب کودکی گرفته تا سبک زندگی می تواند باعث ایجاد این حالات در افراد شود. به همین دلیل است که خیلی از افراد با تغییر سبک زندگی می تواند بهتر شود.

عوامل ژنتیکی

اگر یکی از اعضای خانواده شما به اضطراب فراگیر یا سایر اختلالات اضطرابی مبتلا باشد، احتمال اینکه شما هم دچار این مشکل شوید، بیشتر است. تحقیقات نشان می دهند که برخی ژن ها ممکن است مغز را نسبت به استرس حساس تر کنند.

تجارب دوران کودکی

کودکان که در محیط های پر تنش یا نا ایمن بزرگ شده اند، بیشتر در بزرگسالی دچار اضطراب فراگیر می شوند. تجربه هایی مثل طلاق والدین، خشونت خانگی، یا بی توجهی  احساسی می توانند در شکل گیری اضطراب نقش داشته باشند.

عوامل محیطی

زندگی در محیط های پر تنش، مثل فشار شغلی شدید، روابط سمی یا مشکلات مالی مداوم می تواند به مرور زمان اضطراب مزمن ایجاد کند. این اضطراب ممکن است در ابتدا جزئی باشد، اما با گذر زمان تقویت شود و به مرحله اختلال برسد.

سبک زندگی و تغذیه

مصرف زیاد کافیئن، کم خوابی، تغذیه نا مناسب و بی تحرکی می توانند مغز را تحریک کرده و باعث افزایش اضطراب شوند. همچنین مصرف مواد مخدر یا الکل هم می تواند به تشدید علائم منجر شود.

ویژگی های شخصیتی

اافرادی که بیش از حدکمال گرا هستند، تمایل به کنترل بالا دارند یا از اعتماد به نفس پایینی برخوردارند،بیشتر در معرض اضطراب فراگیرقرار دارد. این افراد اغلب تمایل دارند تا برای همه چیز برنامه ریزی دقیق داشته باشند و وقتی اوضاع از کنترلشان خرج می شود دچار اضطراب می شوند.

تاثیرات اضطراب بر زندگی روزمره

اگر اضطراب کنترل نشود، به یک چرخه معیوب تبدیل می شود که هم ذهن و هم جسم را تحت فشار قرار میدهد   اضطراب می تواند تاثیرات عمقی بر زندگی روز مره فرد بگذارد، چه از نظر روانی، چه جسمی،  در ادامه برخی از اثرات آن را بررسی میکنیم:

روابط شخصی: افراد مضطرب اغلب در ارتباطات بین فردی دچار مشکل می شوند نگرانی بیش از حد نسبت به نظر دیگران، ترس از طرد شدن یا دعواهای مکرر، روابط عاطفی را فرسوده.

عملکرد شغلی: تمرکز پایین، خستگی دائمی و نگرانی مزمن می تواند باعث کاهش کارایی شغلی شود. بسیاری از افراد مبتلا به GADحتی از شرکت در جلسات یا گرفتن مسئولیت های جدید هراس دارند.

وضغیت جسمی: استرس طولانی مدت به بدن آسیب می زند و سلامت را به خطر می اندازد. تپش قلب، فشار خون بالا، دردهای عضلانی و اختلال در سیستم گوارش، تنها بخشی از عوارض جسمی اضطراب هستند.

کیفیت خوابی: بی خوابی یکی از شایع ترین شکایات افراد مبتلا به GAD است. ذهن بیش فعال شب ها آرام نمی گیرد و باعث می شود فرد مدام از خواب بپرد یا نتواند به خواب عمیق برود.

کاهش کیفیت زندگی: مجمعه این مشکلات باعث می شود فرد احساس کند که هیچ وقت آرامش ندارد. حتی در لحظات خوش هم نگران آینده است. این اختلال بدون درمان می تواند به افسردگی و سایر مشکلات روانی منجر شود.

نحوه تشخیص اضطراب فراگیر توسط روان شناس

تشخیص درست پایه ی درمان موثر است. روان شناسان برای تشخیص اضطراب فراگیر معمولا از ترکیب روش های زیر استفاده می کنند

مصاحبه بالینی: اولین مرحله شامل گفت و گوی عمیق درباره علائم، شدت، مدت زمان و تاثیر آن ها بر زندگی روزمره است. روان شناس ممکن است از شما بخواهد درمورد سبک زندگی، وضعیت خانوادگی و تجربیات گذشته صحبت کنید.

تست های روان سنجی: برای تایید تشخیص، گاهی از پرسش نامه و ابزارهای استاندارد مثلGAD_70 استفاده می شود که میزان اضطراب شما را به صورت عدی اندازه گیری می کند.

بررسی سلامت جسمی: در برخی موارد، پزشک آزمایش هایی برای رد سایر بیماری هایی که علائمی مشابه اضطراب دارند مثل مشکلات تیروئیدی تجویز می کند.

افتراق با سایر اختلالات: بسیاری از علائم اضطراب فراگیر با اختلالاتی مثل افسردگی یا اختلال وسواس فکری علمی مشترک هستند. بنابراین روان شناس باید با دقت بررسی کند تا بتونه بین اختلالات شبیه به هم تفاوت قائل بشه.

پیگیری روند علائم: اگر علائم شما جدید هستند یا شدت آن ها متغییر است، ممکن است روان شناس بخواهد چند جلسه شما را تحت نظر بگیرد تا الگوی دقیق تری از وضعیتتان پیدا کند.

اشتراک گذاری :

نویسنده: علی الطافی

محقق طب سنتی در حوزه اعصاب

من محقق طب سنتی ایرانی و اسلامی در حوزه اعصاب و روان هستم. پس از مدت ها تحقیق فهمیدم که طب سنتی و اسلامی به جای کنترل کردن بیماری ها، درمان و سلامتی واقعی را به بیماران می بخشد.

نظرات درمان شدگان

   ارتباط با من